Перейти к основному содержанию

kursiv_in_telegram.JPG


508 просмотров

Қазақстанның түзеу мекемелерінде қалай кәсіп бастауға болады?

Еліміздегі колонияларда 240-тан аса жеке кәсіпкер жұмыс істейді

Фото: Shutterstock

Өндірістік шығынның көптігі және жалдық ақының қымбаттығы бизнесмендерді кәсіп бастауға ыңғайлы, арзан жер іздеуге итермелейді. Шығынды қысқартудың тиімді бір жолы – қылмыстық-түзеу мекемелері негізінде кәсіп бастау.
 
Қазақстандық қылмыстық-атқару жүйесінің (ҚАЖ)  негізінде екі республикалық мемлекеттік кәсіпорын өндіріспен айналысады: республика бойынша 19 филиалы бар «Еңбек» РМК мен екі филиалы бар «Еңбек Өскемен» кәсіпорны. Олардың екеуі де Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қылмыстық-атқару жүйесі Комитетіне (ҚР ІІМ  ҚАЖ комитеті) қарайды.

Сонымен қатар, республика бойынша  түзеу мекемелерінде 242 жеке кәсіпкер кәсібін дөңгелетіп отыр. Бұндай кәсіпкерлердің қатары Шығыс Қазақстан облысында көп (64) болса, Жамбыл облысындағы түзеу мекемелерінде 28 кәсіпкер іс бастаған, Қарағанды облысында олардың саны –22. 

ІІМ ҚАЖ комитеті өкілдерінің айтуынша, бұндай кәсіпорындардың саны аймақта қанша қылмыстық-түзеу мекемесі орналасқанына байланысты: түзеу мекемелері көп болған сайын, кәсіпорын қатары да артады. Сондай-ақ оған  облыс аумағы да әсер етеді. 

Мәселен, Алматыда бір тергеу изоляторы, қоныстандыру қолониясы және кәмелетке толмағандарға арналған тәрбие колониясы бар, ал қылмыстық-атқару жүйесі негізінде бизнес жүргізетін бірде-бір кәсіпкер жоқ.

Жалпы Қазақстан бойынша 66 түзеу мекемесі бар болса, оның 49-ы – түзеу мекемелері, 15-і – қоныстандыру колониясы, Алматыда кәмелетке толмағандарға арналған тәрбие колониясы және Арқалықта 1 түрме орналасқан. Сонымен қатар, республика бойынша 16, яғни, Түркістан облысынан басқа аймақтардың әрқайсында бір-бірден  тергеу изоляторы жұмыс істейді. 

Бас прокуратура Құқықтық статистика және арнайы есепке алу  комитетінің дерегі бойынша, елімізде 2018 жылы 31,3 мың сотталушы болса, соның 413-і – кәмелеттік жасқа толмағандар. 

Осыдан 15 жыл бұрынғы деректермен салыстырсақ, сотталушылардың саны біршама көп болғанын байқаймыз, ол кезде елдегі түзеу мекемелерінде 50 мыңнан аса адам жазасын өтесе, кәмелекетке толмағандардың саны 3,3 мың болған. 

Уәкілетті мекеменің дерегіне сүйенсек, елдегі қылмыстық заңнаманы жеңілдетудің арқасында сотталушылардың саны азайған. Әсіресе экономикалық құқық бұзушылыққа қатысты нормалар қайта қаралып, кейбір жағдайда бас бостандығынан айыру айыппұлмен алмастырылған.
 
Былтыр сотталғандардың саны бойынша Алматы көш бастап тұр – 2,9 мың, Шығыс Қазақстанда – 2,8 мың және Қарағанды облысында 2,6 мың адам бас бостандығынан айырылған. Сотталғандардың қатары Атырау облысында төмен - 972, Шымкентте  1 мыңға жуық, ал Солтүстік Қазақстан облысында 1,1 мың адам темір тордың ар жағына түскен. 
Солардың ішінде 2019 жылдың 1 шілдесіндегі жағдай бойынша, 11,3 мың сотталушы жұмыспен қамтылып, олардың 4,4 мыңы ҚАЖ кәсіпорындарында еңбек етсе, 3 мыңға жуығы түзеу мекемелеріндегі шаруашылыққа тартылған, ол 3,9 мың адам басқа да ақылы жұмыспен қамтылған. 

Қазақстан түрмелерінде қалай кәсіп бастауға болады?

ҚАЖ мекемелерінде кәсіп бастағысы келетін бизнесмендер үшін қажетті ғимаратты сатып алу құқығынсыз сенімгерлік басқаруға алып, жалдық ақысыз өндіріс ашу мүмкіндігі бар.
 
Сонымен қатар, «Бизнестің жол картасы - 2020» бағдарламасы аясында мемлекет ұсынатын жеңілдікті пайдалана алады. Айталық, мемлекеттік кепілдемемен банктен қарыз алуға немесе несие үстемақысын субцидиялауға болады. 

Кәсіп бастауға ынталы, бірақ идеясы жоқ азаматтар үшін Ішкі істер министрлігі орта және шағын кәсіпке арналған «1000 бизнес-идеяның» тізімін жасаған. 

Бұл тізімнің ішінде саңырауқұлақ өсіру, жыл бойы дәрілік шөп пен құлпынай өсіру, дәрілік пектин шығару, аскөк өсіру, декоративті құстар мен жануарларға арналған жем шығару, ұялы телефондарға арналған қаптама өндірісі, құрғақ тазалауды ұйымдастыру жобасы бар. 

Ал жазасын өтеушілерге «Сотталғандар үшін 100 іс» әдістемелік құралы құрастырылған. Ол адамдардың бостандықтағы икем-дағдысын жоғалтып алмай, жұмыс барысында қолдануына ықпал етуі тиіс. Бұндай жұмыс кәсіпкерлікке жатпайды.
 
Кәсіпкер өндірісті қолға алмас бұрын ескеретін жайт, түзеу мекемелеріндегі құрал-жабдықтар ескіріп, коммуникацияның сапасы да көңіл көншітерлік болмауы  мүмкін. Егер кәсіпкердің алдында өндіріс өнімділігін арттыру міндеті тұрса, ондағы құрал-жабдықтарды ауыстыруына немесе жақсылап жөндеуіне тура келеді. 

Түзеу мекемесінде кәсіп бастау үшін кәсіпкерге ең алдымен жұмыспен қамтылатын сотталушылардың саны көрсетілген бизнес-жоспар құру керек. Содан кейін ҚАЖ мекемелері аймағынан қолайлы тұрғынжай тауып, Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетімен келісім-шартқа отыруы тиіс. 

Содан кейін ҚАЖ мекемесі, тапсырыс беруші (кәсікер) және жұмыспен қамтылатын сотталушы арасында қызмет көрсету туралы келісім-шарт жасалады. Сотталушылар тек жалдамалы жұмысқа тұра алады, олардың өз кәсібін бастауға құқығы жоқ. 

Тапсырыс беруші үшін еңбекақы қорының аздығы да қосымша жеңілдік. ҚАЖ комитетінің дерегі бойынша, сотталушылардың орташа жалақысы 30 мың теңгені құрайды.

Қандай кәсіпорындар бар?

ҚАЖ мекемелері негізінде жұмыс істейтін кәсіпкерлердің көпшілігі жеке кәсіпкер ретінде тіркелген. Олардың саны – 179, ал жауапкершілігі шектеулі серіктестіктердің саны – 62 және 1 акционерлік қоғам тіркелген.

ҚАЖ комитетінің баспасөз қызметі қазіргі уақытта жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар туралы бірнеше мысал келтірді.
«Степногор подшипник зауыты» АҚ – Ақмола облысындағы ҚАЖ мекемесі негізінде өндіріспен айналысатын акционерлік қоғам түріндегі жалғыз компания.

Бұл зауыт теміржол көлігіне (вагон, тепловоз, электровоз т.б.) арналған шығыршықты мойынтірек шығарады. Кәсіпорын 84 сотталушыны жұмыспен қамтыған. 

2018 жылы «Глотвелл» ЖШС Алматы облыстық ҚАЖД-ның  ЛА-155/8 мекемесінен 1906,5 шаршы метр тұрғынжайды сенімгерлік басқаруға алған. Кәсіпорын негізінен тігін бұйымдарын шығарумен айналысады, ол 50 сотталушыны жұмыспен қамтып отыр. 

«Бастау ЛТД 2006» ЖШС да сол мекемеден 850 шаршы метр ғимаратты сенімгерлік басқаруға алып, 26 сотталушыны жұмыспен қамтыған. Компания металқұрылғы жасау, ғимаратты ішкі және сыртқы әрлеу, кәсіпорын, кеңсе, инфрақұрылым мен тұрғын үй сынды құрылыс нысандарында интерьер жасаумен айналысады.
 
Павлодар облыстық ҚАЖД-ның АП-162/3  мекемесінде «СтройБиоРесурс» ЖШС ағаш өңдеу өндірісін жолға қойып, 162 адамды жұмыспен қамтып отыр. 

Сонымен қатар, ҚАЖ комитетінің мәліметтері бойынша, Қазақстанның аймақтарында «Еңбек» РМК белсенді жұмыс істеп тұр. Мәселен, «Еңбек» РМК-ның Нұр-Сұлтан қаласындағы базасында дәнді дақыл өсіретін шаруа қожалығы, құрылысқа қажетті құм блоктарын шығаратын шеберхана, өндіріске арналған  киім тігетін тігін шеберханасы, ағаш үстел мен орындық, кәдесый және басқа да ағаш өнімдерін жасайтын ағаш өңдеу шеберханасы, наубайхана бар.

Сонымен қатар РМК-ның осы филиалында орналасқан макарон өнімдерін шығаратын цех Ақмола облысының барлық ҚАЖ мекемелеріне ұн өнімдерін жеткізеді. Бұл цех шығаратын бір келі макаронның бағасы - 171 теңге.

«Еңбек Өскемен» РМК Шығыс Қазақстан облысы, Жарма аудандық филиалы негізінде бидай мен арпа егіліп, картоп, сәбіз, қызылша және қырыққабат өсіріледі. Осы мекеменің басқа базасында ҚАЖ мекемелері, медицина мекемелері, балабақша мен мектептердің қажеттілігі  үшін біркелкі форма, киім және төсек-орын жабдықтарын тігетін тігін цехы құрылған.  
«Кәсіпкерлерді тарту сотталушыларды жұмыспен қамту мәселесін шешу және оларды түзету құралына айналды. 

Сотталғандардың еңбекке араласуы бостандыққа шыққаннан кейін де рецидивті қылмыстың алдын алуға көмектеседі»,– деп пайымдайды ҚАЖ комитетінің қызметкерлері. 

ІІМ ҚАЖ комитеті өкілдерінің айтуынша, сотталғандар алатын жалақы аз да болса, қылмыс нәтижесінде  мемлекетке, жеке және заңды тұлғаларға келтірілген материалдық шығынды өтеуге мүмкіндік береді.

«Егер сотталушы түзету мекемелерінде еңбекке белсене араласатын болса, бұл жайт жазаны өтеуден шартты түрде босату немесе жазаның өтелмеген бөлігін неғұрлым жеңіл түріне ауыстыру туралы мәселе қарастырылғанда ескеріледі», – деп атап өтті ҚАЖ комитетінің баспасөз қызметі.


9326 просмотров

В Казахстане резко вырос объем проблемных кредитов

Курсив составил рэнкинг банковского сектора страны за первое полугодие 2019 года

Фото: shutterstock/автор YummyBuum

Банки продолжают признавать проблемные кредиты и создавать резервы под них. С начала года доля кредитов с просрочкой более 90 дней в совокупном ссудном портфеле БВУ увеличилась на 2%.

Суммарные активы банков, по данным Национального банка, достигли 25,35 трлн тенге, что незначительно больше показателей на 1 января 2019 года – 25,24 трлн тенге.

По словам вице-президента, главного аналитика Moody’s Investors Service Ltd. Владлена Кузнецова, на динамику совокупных активов негативно повлияла ситуация с Цеснабанком (с 29 апреля этого года переименован в First Heartland Jýsan Bank). В результате передачи проблемных кредитов банка в Фонд проблемных кредитов (ФПК) и досоздания резервов под оставшиеся его активы и кредитный портфель существенно снизились.

«Если убрать эффект от Цеснабанка, система продемонстрировала рост активов в первом полугодии на 3%», – поделился мнением с Курсивом эксперт Moody’s.

Самым крупным банком по объему активов остался Народный банк. Его активы выросли на 0,7% – с 8,67 трлн тенге до 8,73 трлн тенге за полгода.

Второе место в копилке у ForteBank – 1,99 трлн тенге. Активы фининститута увеличились на 11,8% с 1,78 трлн тенге.

Директор (CDO) ForteBank Антон Хмелев отметил, что с точки зрения активов рост кредитной базы банка не столь впечатляющий – по причине достаточно консервативной кредитной политики организации.

«Всю свободную ликвидность банк размещает в высоколиквидные и низкорискованные ценные бумаги, создавая подушку безопасности при возможных крупных изъятиях депозитов», – продолжил он.

Тройку лидеров по объему активов замыкает Сбербанк – 1,98 трлн тенге. Рост за полугодие составил 4,9%, или на 91,9 млрд тенге.

Заметно нарастить объем активов смогли еще два банка: Kaspi Bank на 203,3 млрд тенге и Жилстройсбербанк на 150,6 млрд тенге.

Представители Kaspi Bank подчеркнули: важно понимать, за счет каких статей на стороне обязательств и капитала выросли активы. В случае с Kaspi Bank рост активов объясняется увеличением вкладов клиентов (срочные и текущие счета физических и юридических лиц) на 14%.

«Что касается роста отдельных статей активов в банке, то прирост в основном обеспечили займы клиентов (на 9%) и ликвидные средства (на 21%)», – пояснили в пресс-службе.

Как изменился ссудник?

За полгода общий ссудный портфель банков полегчал на 0,8% – с 13,76 трлн тенге до 13,65 трлн тенге.

«Основные крупнейшие банки продемонстрировали или рост портфеля, или его стабильную динамику. Если убрать эффект от Цеснабанка, система продемонстрировала рост портфеля на 4%. Такой рост считается невысоким в свете ожидаемой инфляции (около 6% в 2019 году)», – отметил Владлен Кузнецов.

Лидером по росту объемов ссудного портфеля стал Жилстройсбербанк. Его ссудник подрос на 150,74 млрд тенге – до 821,2 млрд тенге. На втором мес­те Сбербанк, который нарастил портфель за первое полугодие на 116 млрд тенге, до 1,38 трлн тенге. Kaspi Bank увеличил портфель на 102,7 млрд тенге, до 1,25 трлн тенге.

В процентах к началу года наибольшего роста ссудного портфеля смогли достичь First Heartland Bank – 155,2%, Жилстройсбербанк – 22,5% и Bank RBK – 22,3%.

В First Heartland Bank рост ссудного портфеля объясняется большой долей в нем операций РЕПО. Доля сделок в общем портфеле составила на анализируемую дату около 90%.

В Bank RBK увеличение ссудника прокомментировали положительной динамикой по выдачам розничных кредитов.

«Месяц к месяцу выдачи в рознице стабильно растут: если в прошлые годы банк выдавал 1,5 млрд тенге в месяц, то сейчас ежемесячный объем выдачи составляет порядка 7 млрд тенге», – рассказали представители Bank RBK.

Одним из важнейших показателей работы банка является показатель NPL 90+ (кредиты с просрочкой платежей более 90 дней). Суммарный объем таких кредитов в первом полугодии возрос на 26% – с 1,02 трлн, до 1,28 трлн тенге.

Самая большая доля токсичных кредитов наблюдалась в First Heartland Jýsan Bank. Они составили 39,81% в общем ссудном портфеле банка, или 319,1 млрд тенге.

В банке возросший уровень NPL 90+ объясняли снижением общего объема портфеля в результате продажи части портфеля ФПК и продолжающейся работой по очистке портфеля.

Объем таких кредитов в Национальном банке Пакистана в Казахстане – 1,16 млрд тенге, или 29,31% от ссудного портфеля. Третий банк-антилидер – AsiaCredit bank с долей плохих кредитов в 21,67%.

По мнению эксперта Moody’s, в силу высокой прибыли (которая помогает формировать резервы на возможные потери) банки стали более справедливо признавать проблемные кредиты, а не скрывать их реструктуризацией.

Что с депозитами?

Совокупные обязательства банков за полгода составили 22,22 трлн тенге. Депозиты физических лиц в составе обязательств – 8,69 трлн тенге, что меньше показателей начала года на 0,9%. Вклады корпоративных клиентов сократились на 3,8%, с 8,27 трлн тенге до 7,96 трлн тенге.

«На вклады физлиц негативно влияет недостаточная стабильность банковского сектора и волатильность тенге. Кроме того, у банков скопилась избыточная ликвидность в связи с невысоким спросом на кредиты со стороны корпоративных заемщиков, и они не очень заинтересованы в активном привлечении фондирования», – считают в Moody’s Investors Service Ltd.

Лидерами по привлечению вкладов населения стали Kaspi Bank, Жилстройсбербанк, Fortebank.

Депозитный портфель вкладов населения в Kaspi Bank вырос на 177,37 млрд тенге, до 1 313,09 млрд тенге. В Жилстройсбербанке рост составил 70,08 млрд тенге, до 700,7 млрд тенге. Fortebank дополнительно привлек еще 43,67 млрд тенге и нарастил портфель до 563,67 млрд тенге.

Отток вкладов физлиц наблюдался в Народном банке на 156,37 млрд тенге – до 3 163,61 млрд тенге, в АТФБанке на 68,84 млрд тенге – до 292,68 млрд тенге, в Сбербанке на 68,64 млрд тенге, до 695,73 млрд тенге.

«Снижение объема вкладов населения в АТФБанке произошло за счет сегмента клиентов приват-банкинга, депозиты в иностранной валюте которых были размещены на условиях 3%-ной ставки вознаграждения», – рассказали в организации.

В конце 2017 года Казахстанским фондом гарантирования депозитов была установлена максимальная ставка вознаграждения по депозитам физлиц в инвалюте в размере 1%, которая действовала до 1 июня 2019 года.

«Поэтому, когда срок размещения депозитов VIP-клиентов АТФБанка с высокой ставкой истекал, многие из них предпочли направить средства на развитие бизнеса, а также размещать их в инструменты в странах, позволяющих получить более высокую доходность», – подчеркнули в пресс-службе банка.

Эксперты банка считают, что данная тенденция наблюдалась не только в АТФ, но и по всему рынку. В двух других банках не смогли оперативно предоставить ответы на запрос Курсива.

Еще одна причина снижения объема депозитов населения – сезон отпусков.

В числе тех банков, кто смог привлечь вклады юрлиц, – Сбербанк. Такие депозиты в банке выросли за полгода на 82,44 млрд тенге, до 741,46 млрд тенге. Увеличились депозиты и у Fortebank – на 56,99 млрд тенге, до 596,14 млрд тенге. Жилстройсбербанк нарастил объем вкладов на 33,7 млрд тенге, до 60,19 млрд тенге.

Снижение вкладов корпораций наблюдалось в First Heartland Jýsan Bank минус 193,57 млрд тенге, до 126,64 млрд тенге, в Народном банке – минус 117,88 млрд тенге, до 3 080,87 млрд тенге и в Банке ЦентрКредит – минус 56,27 млрд тенге, до 400,59 млрд тенге.

В First Heartland Jýsan Bank отток вкладов прокомментировали конвертацией депозитов корпораций в облигации АО «Цеснабанк» в рамках его оздоровления, а также изъятием компаниями квазигосударственного сектора на оплату внешних контрактных обязательств.

В Банке ЦентрКредит отметили, что изменение депозитного портфеля наблюдается по всему сектору. Сейчас многие клиенты предпочитают безрисковые финансовые инструменты, такие как ноты Нацбанка РК, а также государственные и квазигосударственные облигации.

Отток в самом БЦК, как рассказали его представители, наблюдался по валютным депозитам, при этом по тенговым депозитам происходил рост. Валютные депозиты в банке замещаются привлечением фондирования за счет облигаций. По состоянию на 1 июля 2019 года объем выпущенных банком ценных бумаг увеличился за год на 51,2 млрд тенге (137,9 млрд тенге на 1 июля 2018 года), а также за счет прочего фондирования. В частности, по линии ЕБРР было привлечено с декабря 2018 года 12,7 млрд тенге, а по продуктам АО «Ипотечная органиазация «Баспана» с 1 января 2019 года по 17 июля 2019 было привлечено 34,5 млрд тенге.

Конечный результат

За полгода 2019 года банки смогли заработать 211,6 млрд тенге. По словам Владлена Кузнецова, при исключении из расчета убытков Цеснабанка общая прибыль сектора в этот период выросла более чем на 20% по сравнению с тем же периодом 2018 года.

По его мнению, на показатели прибыли положительное влияние оказывают оптимизация расходов, рост процентного и комиссионного доходов и стабилизация отчислений в резервы на возможные потери.

Самым прибыльным банком стал Народный банк. За полгода фининститут заработал 159,33 млрд тенге. На втором месте Kaspi Bank – 70,67 млрд тенге. В тройку лидеров по прибыли вошел Сбербанк – 36,56 млрд тенге.

В минусе оказались First Heartland Jýsan Bank, AsiaCredit Bank и Национальный банк Пакистана в Казахстане.

Напомним также, что в Казахстане собираются объединяться три банка – Tengri bank, Capital bank и AsiaCredit bank. В Moody’s считают, что эти банки не являются системно значимыми и слияние кардинально не повлияет на ситуацию в банковском секторе. Активы трех банков составляли около 1% от общего объема активов сектора по состоянию 1 июля 2019 года, заключил эксперт агентства.

банки копия (1).jpg

Ограничение ответственности.

Kursiv Research обращает внимание на то, что приведенный выше материал носит исключительно информационный характер и не является предложением или рекомендацией совершать какие-либо сделки с ценными бумагами и иными активами указанных организаций.

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Как вы провели или планируете провести отпуск этим летом?

Варианты

 

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций