Перейти к основному содержанию


325 просмотров

Жұмыс істемейтін қарыз көлемі қанша?

Бірінші кредиттік бюроның мәліметтеріне сүйенсек, Жамбыл мен Түркістан облыстары, Алматы мен Шымкент тұрғындары несиесіні молынан алады

Фото: Shutterstock

Ұлттық банк пен Бірінші кредиттік бюроның мәліметі бойынша, Қазақстанда жұмыс істемейтін қарыз үлесі төмендеп келеді. Алайда екі ұйымның цифрларында айтарлықтай айырмашылық бар, ал рейтинг агенттіктері бұл деректер несие нарығындағы жағдайды нақты айқындамайды деп тұжырымдайды. Осы орайда есептеудің қыр-сырын «Курсив» анықтап көрді.

Қаржылық реттеушінің дерегі бойынша, қазақстандық банктер берген несие көлемі наурыз айының басында 12,4 трлн теңгені құраған. Оның 0,2 пайыз өсімін бөлшек сауда қамтамасыз етіп, ЕБД қоржынындағы жеке тұлғаларға берілген қарыз көлемі 5,3 трлн теңгеге дейін ұлғайған. Ал БКБ берген ақпарат басқа: ақпанның соңында жеке тұлғалардың берешегі 6,07 трлн теңгені құраған. Екі ұйым да бөлшек нарықтағы несие сапасы жақсарып келеді деп тұжырымдайды. NPL үлесі (өтеу мерзімі 90 күннен кешіктірілген несие) қыстың соңғы айында 1 пайызға төмендеп, 13,7 пайызды құраған. Бұл – Бірінші кредиттік бюроның статистикасы. Ал Ұлттық банк бүкіл қарыздың 8,3 пайызы NPL деп тұжырымдайды. 

«Бұл жердегі айырмашылық себебі айқын:ҰБ тек банк секторы бойынша статистика ұсынады, ал біз бүкіл нарықты қамтимыз, онда банктер де, шағын қаржы ұйымдары да бар», – деп түсіндірді БКБ атқарушы директоры Әсем Нұрғалиева

Бір қарағанда бұл сандар аса жаман көрсеткіш емес секілді, NPL аса төмен болмаса да, жағымды динамика көңілге үміт ұялатады. Алайда тереңірек зерттесек, бәрі де керемет емес екенін көреміз: Бірінші кредиттік бюроның деректері Жабыл және Түркістан облысы, Алматы мен Шымкент тұрғындары несиеге белшесінен батқанын байқатады. Сектордағы нақты жағдайды анықтауға кейбір банктердің ашық саясат ұстанбауы кедергі келтіріп тұр.  «Бұл туралы Moody’s рейтинг агенттігі өз есебінде бірнеше рет ескерткен» деп атап өтті агенттіктің банк секторы бойынша бас сарапшысы Владлен Кузнецов.

«Нарықты бағалау кезінде тек төлем мерзімі 90 күннен кешіктірілген несиелерді ғана емес, өзге де көрсеткіштерді есепке аламыз. Қор қалыптастыру барысында кейбір банктер тәуекелі жоғары несие көлемін толық ашып көрсетпеген: олар көбіне кепілдегі меншікке арқа сүйейді, негізінде олардың өтімділігі төмен, оны сатса, бағаланған құнына жетпей де қалуы мүмкін», – деп түсіндірді маман.

Қаржыгерлер борышкер бірнеше жылға қайта құрылымданған проблемалық несиеге қызмет көрсетуге қажетті қаржыны ұзақ уақыт салмаса да, «проблемалық» деп мойындамауы мүмкін. 

Жұмыс істемейтін қарыз көлемін азайтудың тағы бір тәсілі туралы қаржы сарапшысы Расул Рысмамбетов: «Әдетте, төлем мерзімі 90 күннен кешіктірілген несие үлесін проблемалық несиелерді қайта құрылымдау арқылы төмендетуі мүмкін, яғни, заңды әдіспен борышкерлік келісім уақытын ұзартады. Ал рейтинг агенттіктері бұндай қайта құрылымданған қарызды таза деп танымайды және оларды проблемалық қоржынға қосады»,– деп айтып өтті. 

Дегенмен, әлемдегі ең консервативті агенттіктердің бірі саналатын  Standard&Poor's Ұлттық банк көрсеткіштеріне күмәнмен қарамайды. 

«Ұлттық банк ұсынған NPL көрсеткіші шындыққа жанасады деген ойдамыз. Бөлшек несиенің 90 пайызын қамтамасыз етіп отырған банктердің NPL көрсеткішін егжей-тегжей талдауды негізге аламыз», – деп мәлімдеді S&P Global Ratings агенттігінің «Қаржы институттары» бағыты директорының орынбасары Аннет Эсс.

Ал ALPHALUX Consulting  компаниясының бас сарапшысы Сергей Полыгалов Ұлттық банктің ресми статистикасынан да, рейтинг агенттіктерінің көрсеткіштерінен де шындық таппайсыз деп тұжырымдайды. «Берілген ақпарат жалған деп отырған жоқпын. Көрсеткіштерде айырмашылық болуының себебі, статистика қалыптастыруда әртүрлі көрсеткіштер қамтылуы мүмкін. Сондай-ақ ҰБ статистикасы мен рейтинг агенттіктерінің статистикасында қаржылық реттеуші мен агенттікке деректердің жеке-жеке түсуіне байланысты өзгешеліктері болуы мүмкін. Шындық қай жерде екенін айту қиын. Қарыз туралы егжей-тегжей ақпаратты тек банктерде отырған несие жөніндегі мамандар ғана біледі. Ал басқаларына ақпараттың толық жетпей қалу ықтималдығы басым». 

Елес пе, әлде шындық па? 

NPL-дің жағымды динамикасын Владлен Кузнецов бөлшек несие бағытының өсімімен байланыстырады, NPL-дің нақты көлемі қысқармағанымен, 2018 жылы 17 пайызға артқан. Оған әсер еткен өзге де факторлар қатарына сарапшы бұрынғы валюталық ипотеканың теңгеге аударылуын, көптеген банктерде  тәуекелді төмендету стандарттарының қатаюын, проблемалық кредиттерді есептен шығарып, олардың коллекторлық компанияларға берілуін атап өтті. 

«Алдағы уақытта нарықта, бөлшек  несие саласын қоса алғанда, проблемалық несие көлемі төмендейді деп болжап отырмыз. Оған несие қоржынының өсімі мен жаңа несиелердің сапа тұрақтылығын қамтамасыз ететін экономикалық жағдай, проблемалық несиелерді ақырындап жабу немесе есептен шығару әсер етпек», – деп өз болжамымен бөлісті Moody’s агенттігінің сарапшысы. 

Әсіресе проблемалық несиелердің есептен шығарылуы отандық банктерге тиімді болып тұр. 

 «Несие қоржынын өз бетінше сауықтыру жұмысы бірнеше жылға созылар еді. Оларды мемлекеттік Проблемалық несие қорына өткізу маңызды шешім, ол өз кезегінде банк балансын айтарлықтай тазартып, олардың қаржылық жағдайын жақсартады»,– деп пікір білдірді Deloitte CIS бас директорының орынбасары және серіктесі Екатерина Трофимова.

Ал Standard&Poor's классикалық тәсілді қолданып, Ұлттық банкке несиелеу стандартын қатаңдатуды ұсынады.  «Несие беруден кіретін жылдық нақты табысқа қатысты жылдық төлем көрсеткішін жоғарылатып  немесе берілетін несие көлемінің шекті мөлшерін жылдық табысқа байланысты белгілеуге болады. Айталық, Чехия осы жолды таңдап, 2018 жылдың 1 қаңтарынан жоғары көсеткішті 45 пайызға теңестірді. Ипотека берер кезде кредит алу үшін жеке капитал көлемін арттыруға болады. Бөлшек несие бойынша ортақ қордың көлемін де көбейту мүмкіндігі бар», – дейді Аннет Эсс.

Ал Сергей Полыгалов банктерге қойылатын талаптарды қатаңдатумен NPL мәселесі шешілмейді, бұған меллекеттік тұрғыда қарастыру  керек деп пайымдайды. 

«Халықтың нақты табысы артып, елдегі экономикалық жағдайды жақсартуға бағытталған шаралар мен жаңа жұмыс орындары ашылуы керек. Сонда ғана несиелеу жүйесінде қайтарымсыз қарыз тәуекелі төмен, тиімді механизм пайда болуы мүмкін, – деп тұжырымдайды ALPHALUX компаниясының бас сарапшысы.


1019 просмотров

Жители Западного Казахстана стали больше покупать доллары

За шесть месяцев 2019 года тенге показал ослабление своих позиций по отношению к двум иностранным валютам

фото: shutterstock.com

Постепенное подорожание российского рубля с начала 2019 года уже вызвало резкое падение спроса на эту валюту сразу в двух областях – Атырауской и ЗКО, в каждой из них зафиксировано уменьшение продаж более чем на 2 млрд рублей по сравнению с 2018 годом. Активнее ли народ скупает доллары и почему, выяснял «Курсив».

За шесть месяцев 2019 года тенге показал ослабление своих позиций по отношению к двум иностранным валютам: согласно официальным данным Национального банка РК, за полгода на 6,3% в стране подорожал доллар США, на 7,5% вырос курс российского рубля. Отметим, что за январь-июнь 2019 года евро стал дешевле на 0,4%.

Спрос на рубль

«Курсив» проанализировал данные в разрезе западного региона РК, предоставленные филиалами Национального банка РК по четырем областям. Выяснилось, что основной валютой спроса в западных областях РК является российский рубль. Эту особенность специалисты главного финрегулятора РК объясняют тем, что географически три области западного региона граничат с несколькими областями России, куда население периодически выезжает за покупками широкой номенклатуры товаров как для личного потребления, так и для реализации в торговых точках. На покупку «деревянного» приходится свыше 90% всех расходов жителей региона на иностранную валюту. Однако резкое подорожание рубля относительно тенге уже внесло свои коррективы – продажи российских денег по областям с начала 2019 года ощутимо просели.

Лидером по объему приобретаемых российских рублей является ЗКО. Западноказахстанцы за пять месяцев 2019 года приобрели в банках второго уровня и обменных пунктах 4,9 млрд рублей. Однако при сравнении с аналогичным периодом 2018 года становится понятно, что ситуация здесь не самая радужная: за январь-май прошлого года население ЗКО купило на 2 млрд рублей больше.

В Актюбинской области за январь-май 2019 года банки и обменные пункты продали населению 3,5 млрд российских рублей. Это незначительно – всего на 234 млн рублей – меньше, чем за аналогичный период прошлого года.

Атыраусцы в январе-мае этого года купили 1,9 млрд рублей. Причем в сравнении с пятью месяцами прошлого года становится очевидно: жители этой области так же, как и западноказахстанцы, теряют интерес к российской валюте. Итог – рублей куплено на 2,5 млрд меньше, чем за аналогичный период прошлого года.

Наименьший спрос на российскую валюту проявляют жители Мангистауской области – здесь за пять месяцев текущего года было куплено 243,4 млн рублей (именно эта область территориально находится дальше всех от границы с РФ. – «Курсив»). По данным Мангистауского филиала Нацбанка, в области наметилась тенденция к снижению спроса на эту валюту еще год назад и продолжает набирать обороты: разница между прошлогодними объемами продаж «деревянного» и январем-маем 2019 года составила 338 млн рублей.

Безымянный222.png

«Зелень» в тренде

Американский доллар также является привлекательной валютой на западе РК для населения Атырауской области. БВУ и обменные пункты продали за январь-май 2019 года жителям этой области $155,5 млн. Отметим, что атыраусцы демонстрируют стабильно высокий спрос в отношении «зеленого»: эта сумма выросла по сравнению с аналогичным периодом 2018 года на $34,7 млн.

Вторыми по объемам приобретенных долларов стоят жители Мангистауской области: за пять месяцев текущего года они приобрели $132,7 млн. Здесь, наоборот, повышение курса доллара отпугнуло потенциальных покупателей этой иностранной валюты – в итоге мангистаусцы купили долларов за означенный период времени меньше на $5,8 млн, чем за пять месяцев 2018 года.

Всплеск интереса к американской валюте наметился в ЗКО – за те же январь-май 2019 года западноказахстанцы купили $69,8 млн (на $26,6 млн больше, чем за аналогичный период прошлого года).

Стабилен спрос на доллары в Актюбинской области: за указанный период этого года банки второго уровня и обменные пункты продали здесь $66,7 млн (на $5,8 млн больше, чем в 2018 году).

В областных филиалах Нацбанка РК поясняют, что постепенно – в пределах 5–10% – ежегодно вырастает спрос на европейскую валюту – евро. Однако ажиотажного спроса на нее нет. Приобретают евро в основном те, кто едет путешествовать в Европу, обучает детей за границей, проходит лечение в европейских медицинских клиниках.

Скромные вклады – в тенге, солидные – в долларах

Относительно депозитного рынка в Нацбанке пояснили, что население западного региона хранит свои сбережения в двух валютах – тенге и долларах США. Так, наибольшая сумма накоплений на конец мая 2019 года находится на депозитах населения Актюбинской области – 255,8 млрд тенге (из них 70,7% – это тенговые вклады). Депозиты физических лиц Атырауской области в общей сумме составляют 223,6 млрд тенге (из них 64% – это накопления в национальной валюте), ЗКО – 215 млрд (тенговых вкладов 70%).

Наименьшая сумма банковских вкладов у жителей Мангистауской области – 193,3 млрд тенге (из них 55,5% – в национальной валюте).

На официальном сайте Казахстанского фонда гарантирования депозитов содержится информация о том, что валютные вклады предпочитают в основном держатели крупных сумм. Для них главным критерием выбора валюты сбережений, в отличие от тенговых вкладчиков, является сохранность и диверсификация средств, а доходность является второстепенным фактором. Так, до 82% долларовых депозитов населения страны приходится на вклады в размере свыше 500 млн тенге.

Безымянный2.png

Точка зрения

валютный рынок-Кусаинов.jpg

Айдархан Кусаинов, экономист:

«Сейчас в экономике Казахстана стал проявляться нехороший знак – народ опять стал отдавать предпочтение доллару, пошла очередная волна долларизации. Полностью отказаться от иностранной валюты не может ни одно государство, она нужна: кто-то едет заграницу, кто-то делает переводы детям, кто-то бизнесом занимается – возит товары из соседних государств.

Но еще год-два назад мы видели существенное перестроение предпочтений казахстанцев в сторону рубля, что отражало нашу реальность – у нас налажены торговые связи с Россией. И это было нормальным, здоровым поведением торговых агентов – покупать ту валюту, которая тебе нужна. Сегодня люди перестали покупать рубль, а покупают доллар, потому что, я предполагаю, психологически они опять настроили себя на то, что «доллар – он и в Африке доллар, а рубль колеблется, непонятно, сколько он будет стоить завтра».

Я считаю, что такая ситуация – неизбежный результат стабильности номинального курса доллара, и это очень плохо. Когда курс тенге к доллару, рублю туда-сюда плавал, менялся, отражал какие-то экономические реалии, все было нормально. Сейчас, когда курс доллара зафиксирован в коридоре 380–383 тенге, народ думает: «Валюта стабильная, ее нужно покупать. Поеду в Россию, обменяю там доллары на рубли». Таким образом, мы опять стали привязываться к доллару, опять у людей стала проявляться долларизация сознания. И если курс уйдет за 390 тенге за доллар, то у народа начнется мегапаника и начнут расти цены – даже на то, что приобретается не за доллары.

Я думаю, что людям не стоит паниковать. Тенге будет плавать относительно рубля, и какие-либо валютные игры возможны, если у вас лично есть навык валютного трейдера. Уходить в доллары, на мой взгляд, тоже не имеет смысла – маржа обменников меньше колебания курса,на этом вы много не заработаете».

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Читайте нас в TELEGRAM | https://t.me/kursivkz

Вопрос дня

Архив опросов

Депозиты в какой валюте вы предпочитаете?

Варианты

Цифра дня

старше 20 лет
половина продаваемых авто в Казахстане

Цитата дня

Земля должна принадлежать тем, кто на ней работает. Земля иностранцам продаваться не будет. Это моя принципиальная позиция

Касым-Жомарт Токаев
президент Республики Казахстан

Спецпроекты

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Рейтинг прозрачности крупнейших компаний Казахстана

Биржевой навигатор от Freedom Finance

Биржевой навигатор от Freedom Finance


KAZATOMPROM - IPO уранового гиганта
Новый Курс - все о мире инвестиций

Банк Хоум Кредит

Home Credit Bank


Новый Курс - все о мире инвестиций
Новый Курс - все о мире инвестиций